Տիգրան Մեծ
Արտաշէսեան արքան, որ Հայաստանը դարձուց Մերձաւոր Արեւելքի ամէնէն հզօր պետութիւնը, հիմնեց Տիգրանակերտը եւ դիմագրաւեց Լուկուլլոսի ու Պոմպէոսի հռոմէական լեգէոնները։
Հայկական լեռնաշխարհի երեք հազարամեայ պատմութիւնը՝ պատմուած կարճ ու դիւրընթեռնելի յօդուածներով։ Ամէն նիւթ ունի հիմնական իրողութիւններ, թուականներու ժամանակագրութիւն մը եւ իր աղբիւրները, որպէսզի կարելի ըլլայ գործածել տնային աշխատանքի, դասապատրաստութեան կամ պարզապէս հետաքրքրութեան համար։
7 յօդուած առկայ է
Ընտրանի նիւթ

Արտաշէսեան արքան, որ Հայաստանը դարձուց Մերձաւոր Արեւելքի ամէնէն հզօր պետութիւնը, հիմնեց Տիգրանակերտը եւ դիմագրաւեց Լուկուլլոսի ու Պոմպէոսի հռոմէական լեգէոնները։
9 վայրկեան ընթերցում · Թարմացուած է 2 հունիսի, 2026 թ.
Բոլոր պատմական յօդուածները
Յօդուածները կանոնաւորապէս կ՚աւելնան։ Գործածեցէ՛ք վերի փնտռումի դաշտն ու ժամանակաշրջանի զտիչները՝ արխիւը նեղցնելու համար։
Արտաշէսեան արքան, որ Հայաստանը դարձուց Մերձաւոր Արեւելքի ամէնէն հզօր պետութիւնը, հիմնեց Տիգրանակերտը եւ դիմագրաւեց Լուկուլլոսի ու Պոմպէոսի հռոմէական լեգէոնները։
Ուրարտուն Վանայ լիճին շուրջ կազմուած լեռնային հզօր թագաւորութիւն մըն էր. անոր բերդերը, ջրանցքներն ու սեպագիր արձանագրութիւնները ձեւաւորեցին Հայկական լեռնաշխարհի յետագայ պատմութիւնը։
Մօտ 405 Ք.Ե.-ին գիտնական ու կրօնաւոր Մեսրոպ Մաշտոց ստեղծեց այբուբեն մը, որ հայերէնին տուաւ իր սեփական գիրը եւ վերաձեւեց ազգին մշակոյթը։
Հայաստան աւանդաբար կը նկատուի առաջին պետութիւնը, որ քրիստոնէութիւնը ընդունեց իբրեւ պաշտօնական կրօն։ Այդ որոշումը վերաձեւեց անոր օրէնքը, արուեստն ու ինքնութիւնը։
451-ին Վարդան Մամիկոնեանի գլխաւորած հայկական ուժերը իրենց հաւատքը պաշտպանելու համար դէմ ելան պարսկական բանակի մը, որ աղբիւրներուն համաձայն շատ աւելի մեծ էր։ Անոնք ճակատամարտը կորսնցուցին, բայց կրօնական ազատութիւնը շահեցան։
Երկու դարու օտար տիրապետութենէ ետք Բագրատունի արքաները վերականգնեցին հայկական պետականութիւնը եւ Անին դարձուցին միջնադարեան աշխարհի մեծ քաղաքներէն մէկը։
1918-ին՝ պատերազմի եւ սովի մէջ հռչակուած Առաջին Հանրապետութիւնը երկուքուկէս դժուար տարիներու ընթացքին հայերուն տուաւ արդի անկախ պետութիւն մը։
Ժամանակագրութիւն
Հարթակին ընդգրկած ժամանակաշրջաններուն արագ ակնարկ մը։
Ք.Ա. 9–6-րդ դարեր
Վանայ լիճին շուրջ հզօր պետութիւն մը կը կառուցէ բերդաքաղաքներ, անոնց կարգին՝ Երեւանի նախահայր Էրեբունին։ Անոնք կը նշեն Հայկական լեռնաշխարհի գրաւոր պատմութեան սկիզբը։
Ք.Ա. 189 – Ք.Ե. 12
Արտաշէս Ա. կը հիմնէ անկախ թագաւորութիւն մը, որ Տիգրան Մեծի օրով կարճ ժամանակ մը կը տարածուի Կասպից ծովէն մինչեւ Միջերկրական։
Ք.Ե. 301
Տրդատ Գ. թագաւորը քրիստոնէութիւնը կ՚ընդունի իբրեւ հայոց պետութեան կրօնք, եւ այս որոշումը նոր դիմագիծ կու տայ հայ արուեստին, ճարտարապետութեան ու ինքնութեան։
Ք.Ե. 451
Վարդան Մամիկոնեան հայ ուժերը կ՚առաջնորդէ Սասանեան բանակին դէմ՝ կրօնական ազատութիւնը պաշտպանելու համար։ Ռազմական պարտութիւն մըն է ասիկա, որ քաղաքական յաղթանակ կ՚ապահովէ։
Ք.Ե. 885–1045
Վերականգնուած թագաւորութիւնը կը ծաղկի Անի մայրաքաղաքին շուրջ։ «Հազար ու մէկ եկեղեցիներու քաղաքը» իր դարու ամէնէն մեծ քաղաքներէն մէկն է։
1918–1920
Դարերու անպետականութենէ ետք կը հռչակուի անկախ հայկական հանրապետութիւն մը։ Կարճատեւ կ՚ըլլայ, բայց այսօրուան հանրապետութեան անմիջական նախորդն է։
Ք.Ա. 9–6-րդ դարեր
Վանայ լիճին շուրջ հզօր պետութիւն մը կը կառուցէ բերդաքաղաքներ, անոնց կարգին՝ Երեւանի նախահայր Էրեբունին։ Անոնք կը նշեն Հայկական լեռնաշխարհի գրաւոր պատմութեան սկիզբը։
Ք.Ա. 189 – Ք.Ե. 12
Արտաշէս Ա. կը հիմնէ անկախ թագաւորութիւն մը, որ Տիգրան Մեծի օրով կարճ ժամանակ մը կը տարածուի Կասպից ծովէն մինչեւ Միջերկրական։
Ք.Ե. 301
Տրդատ Գ. թագաւորը քրիստոնէութիւնը կ՚ընդունի իբրեւ հայոց պետութեան կրօնք, եւ այս որոշումը նոր դիմագիծ կու տայ հայ արուեստին, ճարտարապետութեան ու ինքնութեան։
Ք.Ե. 451
Վարդան Մամիկոնեան հայ ուժերը կ՚առաջնորդէ Սասանեան բանակին դէմ՝ կրօնական ազատութիւնը պաշտպանելու համար։ Ռազմական պարտութիւն մըն է ասիկա, որ քաղաքական յաղթանակ կ՚ապահովէ։
Ք.Ե. 885–1045
Վերականգնուած թագաւորութիւնը կը ծաղկի Անի մայրաքաղաքին շուրջ։ «Հազար ու մէկ եկեղեցիներու քաղաքը» իր դարու ամէնէն մեծ քաղաքներէն մէկն է։
1918–1920
Դարերու անպետականութենէ ետք կը հռչակուի անկախ հայկական հանրապետութիւն մը։ Կարճատեւ կ՚ըլլայ, բայց այսօրուան հանրապետութեան անմիջական նախորդն է։