Տոլմա

Կարևոր թվականներ

1. 2017

   ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն Ադրբեջանի հայտով Ներկայացուցչական ցանկում ընդգրկում է «Տոլմա պատրաստելու և կիսվելու ավանդույթը՝ մշակութային ինքնության նշան»՝ թիվ 01188։

2. 2018

   Սմիթսոնյան ժողովրդական մշակույթի փառատոնի հայկական ծրագրում տոլման ներկայացվում է հայկական խնջույքի հիմնական ուտեստների շարքում։

Հետաքրքիր փաստեր

• 01Անունը բայից է ծագում. ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի փաստաթուղթն այն բխեցնում է «լցոնված» նշանակող թյուրքական բառից, իսկ հայերենում նույն բառը գործածվում է «տոլմա» ձևով։
• 02Պասուց տոլմայում միս ընդհանրապես չկա. այն պատրաստում են լոբով, սիսեռով, ոսպով և հատիկեղենով, և պահքի օրերին ուտում սառը։
• 03Խաղողի թարմ տերև լինում է միայն տարվա որոշ եղանակին, ուստի ամռան սկզբից բացի մյուս ամիսներին տոլման հիմնականում պատրաստում են աղաջրում պահածոյացված տերևով։
• 04Եփելիս փաթեթների վրա ափսե են դնում. հենց դա է թույլ չտալիս, որ դրանք կաթսայում բացվեն։
• 052017 թվականի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ընդգրկման հայտը ներկայացրել է Ադրբեջանը։ Նույն ուտեստը պատրաստում են Հայաստանում և ողջ տարածաշրջանում, և ցանկը գրանցում է ավանդույթ, ոչ թե ծագում։

Աղբյուրներ

• Dolma making and sharing tradition, a marker of cultural identity — UNESCO Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity, no. 01188, inscribed 2017 Բացել աղբյուրըSubmitted by Azerbaijan, not by Armenia. Cited for the dish's regional spread and for the Turkic etymology it records.
• Priscilla Mary Işın. Bountiful Empire: A History of Ottoman Cuisine — Reaktion Books, London, 2018 ISBN 9781780239040Documents stuffed-vegetable dishes in Ottoman kitchen records, the context in which the shared regional forms are first written down.
• Alan Davidson, ed. Tom Jaine. The Oxford Companion to Food — Oxford University Press, 3rd edition, 2014 ISBN 9780199677337
• Irina Petrosian and David Underwood. Armenian Food: Fact, Fiction & Folklore — Yerkir Publishing, 2006 ISBN 9781411698659Cited for Armenian preparation practice and for the folklore attached to particular dishes, not for dates or origins.